این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران - دفتر نظارت بر ترانزیت ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
🚫 سیر تا پیاز بخشنامه جدید ممنوعیت ترانزیت کالاهای گیاهی همراه با خاک + دستورالعمل کامل قرنطینه گیاهی
دفتر نظارت بر ترانزیت گمرک جمهوری اسلامی ایران طی بخشنامه شماره 1405/731712 (مورخ 1405/05/31)، دستورالعمل جدید و فوق‌العاده مهمی را درباره شرایط، ضوابط و ممنوعیت‌های قرنطینه گیاهی در ترانزیت خارجی کالا اعلام کرد. بر اساس این ابلاغیه، ترانزیت هرگونه کالای گیاهی همراه با خاک از سراسر قلمرو جمهوری اسلامی ایران ممنوع و غیرمجاز است.
اگر در زمینه حمل‌ونقل بین‌المللی و ترانزیت کالا فعالیت می‌کنید، بررسی دقیق این دستورالعمل برای جلوگیری از توقف ناوگان و مرجوعی محموله‌ها در مرزهای ورودی الزامی است. جهت دریافت مشاوره تخصصی در زمینه امور گمرکی و ترانزیت، می‌توانید به سایت ایران ایمپکس مراجعه نمایید.
🔍 دلیل ممنوعیت ترانزیت گیاهان همراه با خاک چیست؟
طبق نامه شماره 716463 سازمان حفظ نباتات و بر اساس استاندارد بین‌المللی شماره 25 موازین بهداشت گیاهی ذیل عهدنامه IPPC، خاک یکی از اصلی‌ترین ناقلین آفات، بیماری‌های قرنطینه‌ای، قارچ‌ها و علف‌های هرز خطرناک است. با توجه به ارزیابی و تحلیل مخاطرات صورت‌گرفته، ورود و عبور خاک از کشور امنیت زیستی و غذایی بخش کشاورزی را به شدت تهدید می‌کند.
به همین دلیل، درخواست‌های ترانزیت مانند حمل نهال‌های درختی گلدانی یا گل‌های ریشه‌دار در خاک (حتی در کانتینرهای یخچالی ایزوله تحت صحابت کارنه تیر) رد شده و محموله‌ها اجازه ورود به قلمرو ترانزیتی ایران را نخواهند داشت و مستقیماً عودت داده می‌شوند.
📊 دسته‌بندی 5گانه محموله‌های گیاهی در ترانزیت خارجی
بر اساس دستورالعمل ابلاغی، کلیه کالاهای کشاورزی و گیاهی جهت ترانزیت از ایران به 5 گروه اصلی تقسیم شده‌اند:
1. محموله‌های مشمول بازرسی اسناد
این محموله‌ها برای ترانزیت نیازی به ارائه اصل گواهی بهداشت گیاهی در مرز ندارند.
* اقلام: میوه‌های خشک و فرآوری‌شده (برگه، کشمش، انجیر)، تمر هندی بدون غلاف، چای، آرد و پودر محصولات کشاورزی، انواع ادویه پودری، بلغور و لپه، دانه برنج کاملاً سفید/قهوه‌ای (فاقد شلتوک) و کنجاله‌های گیاهی.
2. محموله‌های دارای ریسک کم
ترانزیت این گروه تنها با ارائه اصل گواهی بهداشت گیاهی معتبر (Phytosanitary Certificate) از کشور مبدأ مجاز است و نیازی به مجوز قبلی از سازمان حفظ نباتات ندارد.
* اقلام: انواع بذر (به استثنای بذر برنج)، دانه‌های خوراکی (از کشورهای غیرآلوده به سیاهک هندی)، الیاف گیاهی غیرپنبه‌ای، روکش‌های چوبی و پارکت، ادویه‌جات نکوبیده، مغز و آجیل خشک‌شده، گیاهان دارویی خشک و چوب مسواک.
3. محموله‌های دارای ریسک متوسط
نیاز به اصل گواهی بهداشت گیاهی معتبر داشته و شرایط نگهداری/حمل خاصی برای آن‌ها اعمال می‌شود.
* اقلام: پنبه (محلوج، آخال و ضایعات)، انواع چوب (گرده‌بینه و چهار تراش)، میوه‌های تازه، صیفی‌جات و سبزیجات تازه، میوه‌های با پوست سخت (پسته، گردو، بادام با پوست) و پیاز خوراکی.
4. محموله‌های دارای ریسک زیاد
ترانزیت این محموله‌ها کاملاً محدود بوده و اخذ مجوز رسمی ترانزیت از سازمان حفظ نباتات پیش از ورود الزامی است.
* اقلام: بذر و شلتوک برنج، غده سیب‌زمینی، اندام‌های تکثیری گیاهی (نهال، قلمه، پیاز گل)، انواع چمن، میوه خرما، گندم و آرد از کشورهای آلوده، جاروی سورگوم و کوکوپیت.
5. محموله‌های کاملاً ممنوعه ترانزیتی 🚫
ورود و ترانزیت این موارد تحت هر شرایطی از داخل کشور ممنوع است:
1. ترانزیت چوب با پوست
2. کاه
3. هرگونه خاک زراعی، گلدانی، خاک رس و شن به تنهایی یا همراه با قسمت‌های گیاهی
🛠 شرایط و مقررات الزامی برای ترانزیت برخی کالاهای خاص
کارشناسان گمرک و فورواردرها باید الزامات اجرایی زیر را دقیقاً رعایت نمایند:
- ترانزیت الیاف پنبه: باید در کانتینرهای کاملاً مسدود، دارای لفاف سالم، ضدعفونی‌شده در مبدأ و به‌صورت یکسره بدون هیچ‌گونه جابه‌جایی در مسیر حمل شوند.
- ترانزیت چوب: چوب‌ها باید کاملاً عاری از پوست و بقایای گیاهی بوده و در کامیون‌های با پوشش کامل حمل و در مرز ورودی توسط قرنطینه و گمرک پلمپ گردند.
- ترانزیت میوه، سبزی و صیفی: صرفاً با کانتینرهای یخچال‌دار و به‌صورت یکسره مجاز می‌باشد.
- ترانزیت میوه‌های با پوست سخت (از مبدأ آمریکا، ایتالیا، مکزیک و کاستاریکا): الزاماً باید در کانتینرهای فلزی کاملاً مسدود حمل شوند.
💡 توصیه مهم به فعالان حوزه ترانزیت و کریری
با توجه به قوانین سخت‌گیرانه قرنطینه‌ای و عواقب توقف ناوگان در مرزها، کارشناسان مجموعه ایران ایمپکس توصیه می‌کنند قبل از انعقاد قراردادهای حمل بین‌المللی برای محموله‌های کشاورزی و گیاهی، حتماً فهرست کالا و نوع بسته بندی را با ضوابط قرنطینه منطبق سازید تا از بروز خسارات سنگین و خواب کامیون‌ها جلوگیری شود.