این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
⚖️ تحلیل حقوقی بخشنامه جدید گمرک؛ معافیت جریمه تأخیر حاملهای عبوری در شرایط فورس ماژور
حوزه ترانزیت بینالمللی و عبور کالاهای خارجی از قلمرو گمرکی یک کشور، همواره تحت تأثیر عوامل محیطی، جغرافیایی و سیاسی متعددی قرار دارد. گاهی بروز حوادث غیرقابلپیشبینی و خارج از کنترل اراده ناوزان (قوه قهریه یا فورس ماژور)، موجب تأخیر در خروج به موقع حاملهای عبوری از مرزهای کشور میشود. در همین راستا، دفتر نظارت بر ترانزیت گمرک جمهوری اسلامی ایران بخشنامه جدیدی به شماره 1404/1877576 صادر کرده است که گشایش مهمی برای شرکتهای حملونقل بینالمللی و بازرگانان به شمار میرود.
شرکت بازرگانی ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مقاله به بررسی ابعاد حقوقی و اجرایی این بخشنامه، تشریح ماده 109 قانون امور گمرکی و نحوه اعمال تسهیلات جدید برای حاملهای ترانزیتی میپردازد.
🔍 تبیین ماده 109 قانون امور گمرکی و مفهوم جریمه تأخیر
برای درک بهتر این بخشنامه، ابتدا باید به بستر قانونی آن یعنی ماده 109 قانون امور گمرکی رجوع کنیم. طبق این ماده قانونی، وسایل نقلیه عبوری (حاملهای ترانزیتی) موظف هستند ظرف مهلت تعیینشده از سوی گمرک مبدأ، کالای خود را از قلمرو گمرکی کشور خارج کنند یا به گمرک مقصد تحویل دهند. در صورت عدم خروج یا تحویل به موقع، به ازای هر روز تأخیر، مشمول جریمه نقدی خواهند شد.
با این حال، قانونگذار در متن همین ماده صراحتاً قید کرده است که اگر تأخیر در اثر خطای راننده یا شرکت حملونقل نبوده و ناشی از قوه قهریه (فورس ماژور) یا حوادث ناگهانی جوی، ریزش کوه، انسداد راهها و شرایط اضطراری باشد، جریمهای به حامل تعلق نخواهد گرفت. بخشنامه جدید گمرک در واقع دستورالعمل اجرایی دقیقتری را برای اعمال این معافیت قانونی در شرایط فعلی صادر کرده است.
⚡ جزئیات تسهیلات جدید گمرک برای حاملهای ترانزیتی
بر اساس ابلاغیه جدید مدیریت کل دفتر نظارت بر ترانزیت، تسهیلات و فرآیند رسیدگی به تأخیر حاملهای عبوری به دو سطح زمانی مشخص تقسیم شده است:
1. تأخیرهای تا حداکثر 72 ساعت (تفویض اختیار به مسئولین ترانزیت)
در صورتی که اجرای ماده 109 قانون امور گمرکی به واحد ترانزیت یا معاونت مربوطه در گمرکات اجرایی تفویض شده باشد، مسئولین مستقیم بخش ترانزیت موظفند در صورت تأخیر حاملها تا حداکثر 72 ساعت پس از انقضای مهلت قانونی، وضعیت را بررسی کنند. در صورت احراز و اثبات شرایط فورس ماژور و اضطرار، این واحدها مکلفند از اخذ هرگونه جریمه تأخیر خودداری نمایند. این امر سبب کاهش بوروکراسی اداری و سرعتبخشی به ترخیص و خروج کامیونها میشود.
2. تأخیرهای بیش از 72 ساعت (تصمیمگیری در سطح عالی گمرک اجرایی)
چنانچه مدت زمان تأخیر حامل عبوری از مرز 72 ساعت فراتر رود، فرآیند تصمیمگیری دیگر در اختیار مسئولین ردهپایینتر ترانزیت نخواهد بود. در این حالت، اتخاذ تصمیم جهت بخشودگی یا عدم شمول جریمه، منوط به دستور مستقیم بالاترین مقام گمرک اجرایی (مدیرکل یا مدیر گمرک) یا معاون مربوطه و با رعایت دقیق ضوابط قانونی خواهد بود.
🛠️ نقش ایران ایمپکس در تسهیل فرآیندهای ترانزیت و رفع تعهدات گمرکی
بروز تأخیر در مسیرهای ترانزیتی میتواند علاوه بر ریسک جریمه، منجر به معطلی کالا و آسیب به زنجیره تأمین شود. اثبات شرایط فورس ماژور و تعامل با بخشهای ترانزیت گمرکات اجرایی نیازمند تخصص حقوقی و تسلط بر قوانین امور گمرکی است.
کارشناسان مجرب ایران ایمپکس با سالها تجربه در امر ترانزیت داخلی، ترانزیت خارجی و ترخیص کالا، آمادگی دارند تا در صورت بروز هرگونه مشکل و تأخیر برای حاملهای عبوری شما، مستندات قانونی لازم جهت احراز فورس ماژور را تنظیم نموده و فرآیند معافیت از جریمه ماده 109 را در سریعترین زمان ممکن پیگیری نمایند. شما میتوانید با واگذاری امور گمرکی خود به ایران ایمپکس، با خیالی آسوده و بدون دغدغههای حقوقی، تجارت بینالمللی خود را توسعه دهید.
📅 شناسنامه و اطلاعات سند بخشنامه
-
شماره شناسه بخشنامه: 1404/1877576
-
تاریخ صدور رسمی: 1404/12/24 (تاریخ اعلام فوری در ستاد: 1404/12/21)
-
صادرکننده: چنگیز خناری (مدیرکل دفتر نظارت بر ترانزیت گمرک ج.ا.ا)
-
مخاطبین: ناظرین، مدیران کل و مدیران محترم گمرکات اجرایی کشور