📑 راهنمای جامع دستورالعمل جدید صادرات گاز مایع (LPG)؛ حذف تعیین ماهیت و ضوابط بورس انرژی

توسعه صادرات انرژی و فرآورده‌های نفتی همواره با چالش‌های نظارتی و گمرکی متعددی همراه بوده است. در راستای تسهیل فرآیندهای تجاری و هم‌زمان پیشگیری از قاچاق مشتقات نفتی، گمرک جمهوری اسلامی ایران بخشنامه جدیدی را به شماره 33/1403/448272/د در تاریخ 1403/04/03 صادر کرده است که تغییراتی بنیادین در زنجیره صادرات گاز مایع (LPG) ایجاد می‌کند.

در این مقاله تخصصی از وب‌سایت ایران ایمپکس، به عنوان مرجع کارشناسی ترخیص کالا و بازرگانی بین‌المللی، به تحلیل جزء به جزء این دستورالعمل، کدهای تعرفه مرتبط، الزامات بورس انرژی و تکالیف صادرکنندگان حقیقی و حقوقی می‌پردازیم.

🔍 تحلیل کدهای تعرفه (HS Codes) گاز مایع در کتاب مقررات صادرات و واردات

گاز مایع یا همان LPG (Liquefied Petroleum Gas) عمدتاً ترکیبی از گازهای پروپان و بوتان است که تحت فشار به مایع تبدیل شده‌اند. در سیستم هماهنگ‌شده توصیف و کدگذاری کالا (Harmonized System)، این محصولات در فصل 27 (سوخت‌های معدنی، روغن‌های معدنی و محصولات حاصل از تقطیر آن‌ها) قرار می‌گیرند. کدهای تعرفه بین‌المللی و 8 رقمی ایران برای این اقلام به شرح زیر است:

• کد تعرفه 2711 (گازهای نفتی و سایر هیدروکربورهای گاز شکل): این کد ردیف اصلی محسوب می‌شود.

• کد تعرفه 27111200 (پروپان مایع شده): یکی از اجزای اصلی تشکیل‌دهنده گاز مایع صادراتی.

• کد تعرفه 27111300 (بوتان مایع شده): بخش دیگر گاز مایع که بسته به فصل، نسبت ترکیب آن با پروپان تغییر می‌کند.

• کد تعرفه 27111900 (سایر گازهای نفتی و هیدروکربورهای گازی مایع شده): شامل مخلوط‌های تجاری LPG.

کارشناسان ایران ایمپکس معتقدند شناخت دقیق این کدها و تطبیق آن‌ها با پروانه بهره‌برداری، اولین قدم برای ورود به فرآیند صادرات قانونی این محصولات است.

🛠 ابطال یک استثنا؛ حذف عبارت “بجز LPG” و تغییر مسیر تشریفات گمرکی

پیش از این، بر اساس ضوابط سازمان ملی استاندارد، گاز مایع از برخی تسهیلات فرآیندی مستثنی شده بود. بر اساس مصوبات جدید ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز و صورت‌جلسه هماهنگی (شماره جلسه 6)، عبارت (بجز LPG) از ردیف 38 جدول موضوع بند (13) دستورالعمل ماده 45 حذف گردیده است.

این تغییر چه معنای اجرایی برای صادرکننده دارد؟

با حذف این عبارت، تشریفات گمرکی صادرات محموله‌های گاز مایع مشمول بند 3-1 دستورالعمل ماده 45 آیین‌نامه اجرایی مواد 5 و 6 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز می‌شود. مهم‌ترین دستاوردهای این تغییر عبارتند از:

1. عدم نیاز به ارجاع به کارگروه تعیین ماهیت: فرآیند طولانی و فرسایشی بررسی در کارگروه‌های استانی و ملی تعیین ماهیت برای این کالا حذف شده است.

2. عدم نیاز به اخذ کد شناسایی: صادرکنندگان دیگر نیازی به دریافت کدهای اختصاصی فرآورده از سازمان استاندارد برای هر محموله ندارند.

این تسهیلات به طرز چشمگیری سرعت ترخیص کالا و صادرات را در گمرکات مرزی افزایش می‌دهد. اگر در این زمینه نیاز به مشاوره دارید، متخصصین ایران ایمپکس آماده راهنمایی شما هستند.

📈 تکالیف صادرکنندگان؛ الزام ارائه گواهی بورس بین‌الملل انرژی

اگرچه فرآیند تعیین ماهیت تسهیل شده است، اما پایش منشا کالا به شدت سخت‌گیرانه‌تر شده است. طبق بخشنامه صادر شده، اظهار محصول LPG توسط کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی الزامی است؛ مگر یک استثنا:

استثنا: پالایشگاه‌های مرجع معرفی‌شده توسط وزارت نفت (موضوع نامه شماره 20/2/736 مورخ 1398/10/30) از ارائه این گواهی معاف هستند. اما سایر شرکت‌های بازرگانی و پتروشیمی‌ها باید فرآیند زیر را طی کنند.

زنجیره گام‌به‌گام ثبت اسناد در سامانه‌های نظارتی:

برای انجام یک صادرات موفق و بدون مانع، صادرکننده موظف است اقدامات زیر را به ترتیب انجام دهد:

1. اخذ گواهی رینگ بین‌الملل بورس انرژی: خرید باید حتماً از رینگ صادراتی بورس انرژی انجام شده باشد.

2. ثبت در سامانه ثامن: درج شماره گواهی بورس در فیلدهای مربوطه هنگام تنظیم پیش‌صورتحساب صادراتی جهت اخذ کد رهگیری برخط معاملات.

3. ثبت در سامانه PCM: مدیریت فرآیند خرید و فروش و اسناد فرآورده‌های نفتی.

4. دور اظهاری صادرات در سامانه EPL: بارگذاری فاکتور و اسناد نهایی در سامانه جامع امور گمرکی (EPL) و ضمیمه کردن تصویر گواهی بورس به اظهارنامه.

تیم فنی ایران ایمپکس با تسلط بر سامانه‌های ثامن و EPL، امور ثبت و دوراظهاری محموله‌های انرژی شما را در سریع‌ترین زمان ممکن انجام می‌دهد.

🧪 ضوابط جدید نمونه‌برداری و آزمایشگاه‌های همجوار

یکی از بخش‌های حقوقی و حساس بخشنامه، نحوه نمونه‌برداری از محموله‌های گاز مایع است. با توجه به خطرات بالای جابجایی و پایداری گازها، ضوابط ذیل تعیین شده است:

• محل نمونه‌برداری: نمونه‌برداری باید دقیقاً در مبداء بارگیری انجام شود.

• حاضرین در فرآیند: این کار توسط سازمان ملی استاندارد ایران یا شرکت‌های بازرسی تایید صلاحیت شده (توسط مرکز ملی تایید صلاحیت ایران – NACI) و با حضور حتمی نمایندگان گمرک، صاحب کالا یا نماینده قانونی وی صورت می‌گیرد.

• اولویت آزمایشگاه‌های همجوار: به دلیل ریسک بالای بروز مخاطرات و انفجار در اثر ارسال نمونه به مسافت‌های دور، ستاد مبارزه با قاچاق مقرر کرده است که استفاده از ظرفیت آزمایشگاه‌های پالایشگاه‌های همجوار در اولویت قرار گیرد.

🚛 شرط حمل و مجوزهای سیستمی در سامانه EPL

برای خروج محموله از مرزهای کشور، رعایت دو شرط لجستیکی و سیستمی زیر کاملاً اجباری است:

1. تانکرهای قابل پلمب گمرکی

بخشنامه به صراحت اعلام می‌دارد تشریفات گمرکی صادرات محموله‌های گاز LPG صرفاً در تانکرهای قابل پلمب امکان‌پذیر است. در صورت مخدوش بودن پلمب یا عدم امکان پلمب ایمن، گمرک اجرایی از خروج محموله ممانعت به عمل خواهد آورد و پرونده مشمول ضوابط قاچاق کالا خواهد شد.

2. مجوز سیستمی شرکت ملی پالایش و پخش

صادرات گاز مایع توسط تمامی اشخاص (حتی پالایشگاه‌های مرجع) منوط به صدور مجوز سیستمی در سامانه EPL توسط نمایندگان معرفی‌شده شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران است. این مجوز سیستمی به منزله تایید صحت مندرجات گواهی بورس و اسناد سامانه ثامن است.

وضعیت واحدهای پتروشیمی تولیدکننده LPG

واحدهای پتروشیمی تولیدکننده گاز مایع نیز می‌توانند اقدام به صادرات کنند، به شرطی که:

• نام محصول گاز مایع (LPG) دقیقاً در پروانه بهره‌برداری معتبر آن‌ها درج شده باشد.

• سقف تولید سالیانه مندرج در پروانه (مطابق بخشنامه 303478 مورخ 1397/03/19) کاملاً رعایت شده باشد.

• مصوبات و بخشنامه‌های ساماندهی محصولات پتروشیمی در تاییدیه اسناد لحاظ گردیده باشد.

💡 نتیجه‌گیری و توصیه حقوقی به بازرگانان

دستورالعمل جدید گمرک از یک سو با حذف فرآیند کارگروه تعیین ماهیت، بوروکراسی اداری را کاهش داده و از سوی دیگر با الزامی کردن گواهی بورس انرژی و مجوزهای سیستمی منسجم، به دنبال شفاف‌سازی کامل مبدا بارگیری کالا است. کوچک‌ترین مغایرت در اطلاعات سامانه ثامن، EPL و گواهی بورس می‌تواند منجر به توقف محموله در مرز و اتهامات سنگین حقوقی شود.

اگر به دنبال یک تجارت امن، قانونی و بدون ریسک در حوزه صادرات فرآورده‌های نفتی و گاز مایع هستید، کارشناسان مجرب مجموعه ایران ایمپکس از صفر تا صد فرآیند خرید از بورس، دوراظهاری گمرکی، اخذ مجوزهای پالایش و پخش و ترخیص نهایی کالا در کنار شما خواهند بود. با ایران ایمپکس، بازرگانی مدرن و بی‌دغدغه را تجربه کنید.