این بخشنامه رسمی توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازم‌الاجرا می‌باشد. بازرگانان و ترخیص‌کاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
شرایط جدید پذیرش فعالان اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO) و تحول در مدیریت ریسک 🌐🚀
گمرک جمهوری اسلامی ایران ضوابط و شاخص‌های شیوه‌نامه جدید ارزیابی و پذیرش فعالان اقتصادی برگزیده گمرکی (Authorized Economic Operator یا AEO) را ابلاغ کرد. هم‌راستا با این تحول، تدوین نظام‌نامه جامع مدیریت ریسک گمرکی نیز مراحل نهایی خود را سپری می‌کند؛ اقدامی که نقشه راه تشریفات گمرکی، ترخیص کالا و بهره‌مندی از مسیرهای سبز و تسهیلات اعتباری را برای واردکنندگان و تولیدکنندگان کشور بازتعریف می‌نماید.
به گزارش دفتر مدیریت اطلاعات و برنامه‌ریزی گمرک ایران، این نظام‌نامه بر مبنای استانداردهای سازمان جهانی گمرک (WCO) و همگام با الگوهای نوین تجارت فرامرزی طراحی شده و در حال حاضر نزدیک به 900 شرکت بازرگانی و تولیدی توانسته‌اند در زمره فعالان مجاز و معتمد گمرکی جای گیرند.
فعال اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO) چیست و چه مزایایی دارد؟
چارچوب استانداردهای ایمنی و تسهیل تجارت سازمان جهانی گمرک (SAFE Framework)، مفهوم فعال اقتصادی برگزیده گمرکی (AEO) را به عنوان بستری برای ایجاد مشارکت استراتژیک میان گمرک و بخش خصوصی معرفی کرده است. شرکت‌هایی که با احراز معیارهای دقیق، اعتماد گمرک را جلب می‌کنند، از مزایایی نظیر:
* عبور حداکثری محموله‌ها از مسیر سبز گمرکی؛
* اولویت ویژه در انجام آزمون‌های استاندارد و ارزیابی فیزیکی؛
* امکان ترخیص با تودیع ضمانت‌نامه بانکی و استفاده از ترخیص نسیه؛
* ترخیص خارج از وقت اداری و ارزیابی کالا در محل انبار صاحب کالا؛
* کاهش چشمگیر هزینه‌های دموراژ، توقف کانتینر و انبارداری،
بهره‌مند می‌شوند.
برای بهره‌مندی اصولی از این امتیازات و ارزیابی اولیه مدارک تجاری خود، مشاوره با کارشناسان خبره ایران ایمپکس راهکاری مطمئن در انطباق با معیارهای ارزیابی به شمار می‌رود.
15 شاخص کلیدی پذیرش متقاضیان AEO بر اساس شیوه‌نامه جدید
پذیرش و رتبه‌بندی شرکت‌ها در 3 سطح مجزا انجام می‌شود و مستلزم احراز و ارزیابی شاخص‌های جامع زیر است:
- حجم و پیشینه تجارت خارجی: استمرار فعالیت و حجم صادرات و واردات سالیانه.
- ساختار و انضباط منابع انسانی: شایستگی تخصصی و پایداری ساختار سازمانی.
- امنیت فیزیکی و لجستیکی: انطباق فرآیندهای حمل‌ونقل، انبارداری و طبقه‌بندی صحیح کدهای تعرفه (HS Code) با استانداردهای گمرکی.
- سلامت سازمانی و اداری: فقدان هرگونه فساد اداری و شفافیت گزارش‌دهی.
- کارنامه 5 ساله سفید: عدم وجود سوابق قاچاق یا تخلفات شدید گمرکی طی 5 سال منتهی به درخواست.
- پذیرش در بازار سرمایه: اولویت و امتیاز ویژه برای شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس و فرابورس.
- شفافیت مالی: ارائه صورت‌های مالی حسابرسی‌شده توسط اعضای جامعه حسابداران رسمی ایران.
- تسویه کامل تعهدات گمرکی: عدم وجود تعهدات معوق، بدهی‌های موضوع ماده 7 قانون امور گمرکی و جرایم پرداخت‌نشده.
- سیستم مدرن مدیریت اسناد: بهره‌گیری از سامانه‌های جامع حسابداری و انبارداری با قابلیت ره‌گیری دیجیتال اسناد خرید و حمل.
- ارتقای مهارت پرسنل: آموزش مستمر بازرگانی خارجی، امور گمرکی و ترخیص به کارکنان.
- سهم واردات در امنیت زنجیره تأمین: اولویت ویژه برای واردکنندگان مواد اولیه خطوط تولید و کالاهای اساسی.
- تطابق فعالیت با مجوزهای صنعتی: همخوانی محموله‌های وارداتی با ظرفیت مندرج در پروانه بهره‌برداری.
- انضباط مالیاتی: داشتن گواهی عدم بدهی مالیاتی و شفافیت در حوزه ارزش افزوده و مالیات عملکرد.
- رتبه اعتباری مطلوب بانکی: نداشتن چک برگشتی، خوش‌حسابی در شبکه بانکی و ایفای تعهدات ارزی.
- فناوری و دانش‌بنیانی: امتیاز مضاعف برای شرکت‌های دانش‌بنیان، خلاق و تولیدکنندگان فناوری‌های نوین (High-Tech).
نقش نظام‌نامه نوین مدیریت ریسک و حسابرسی پس از ترخیص (PCA)
تحول اساسی دیگر در نظام گمرکی، اتکا به تحلیل داده و هوشمندسازی مدیریت ریسک است. بر این اساس:
1. ارزیابی الگوریتمی و هدفمند ریسک
به جای بازرسی فیزیکی سنتی، سیستم با تکیه بر متغیرهایی همچون سابقه صاحب کالا، نوع تعرفه، کشور مبدأ، ارزش کالا و شرکت‌های حمل، میزان ریسک هر محموله را تخمین زده و بازرسی‌ها را به کالاهای دارای ریسک بالا اختصاص می‌دهد.
2. حسابرسی پس از ترخیص (Post-Clearance Audit)
یکی از ستون‌های راهبردی تسهیل تجارت، موکول کردن بازرسی‌های دقیق اسنادی به پس از خروج کالا از گمرک است. حسابرسی پس از ترخیص به بازرگان اجازه می‌دهد کالا بدون توقف و در کمترین زمان ممکن از گمرک خارج شود، مشروط بر اینکه دفاتر و دفاتر حسابداری شرکت آماده بررسی‌های بعدی ممیزان گمرک باشند.
توافقنامه‌های بین‌المللی و به رسمیت شناختن متقابل (MRA)
بر اساس راهبردهای اعلام‌شده، گمرک جمهوری اسلامی ایران در حال نهایی‌سازی موافقت‌نامه‌های شناسایی متقابل فعالان اقتصادی با شرکای بزرگ تجاری از جمله چین، روسیه، ارمنستان، ترکمنستان و کشورهای عضو پیمان بریکس (BRICS) است.
با اجرایی‌شدن این تفاهم‌نامه‌ها، شرکت‌هایی که رتبه AEO را در ایران اخذ کرده باشند، در بنادر و مبادی گمرکی کشورهای مقصد نیز از تسهیلات ویژه گمرکی و بازرسی با اولویت برخوردار خواهند شد که این امر هزینه‌های لجستیک و زمان ترانزیت را به شکل محسوسی کاهش خواهد داد.
توصیه‌های راهبردی برای بازرگانان و صاحبان صنایع
- پایش مداوم تعهدات ارزی و گمرکی: قبل از ارائه درخواست AEO، کلیه تعهدات معوق در سامانه جامع تجارت و سامانه‌های گمرکی را تسویه کنید.
- ارتقای شفافیت اسناد گمرکی: تطابق دقیق کوتاژها، پیش‌فاکتورها، بارنامه‌ها و اسناد بانکی، شانس ارتقای رتبه را بالا می‌برد.
- همکاری با کارگزاران رسمی و مجرب: تسلط بر شیوه‌نامه جدید سال 1404 و بهینه‌سازی فرآیند ترخیص نیازمند تخصص فنی است. مجموعه ایران ایمپکس با بهره‌گیری از کادری مسلط به امور گمرکی و مدیریت ریسک، تجار و تولیدکنندگان را در دستیابی به استانداردهای AEO و تسریع ترخیص محموله‌های تجاری همراهی می‌نماید.