🏗️ تحلیل تخصصی بخشنامه جدید صادرات ورق فولادی گرم؛ الزامات خرید از بورس کالا از اسفند 1404

بازار صادراتی مقاطع فولادی ایران با یک چرخش مقرراتی بزرگ روبرو شده است. بر اساس ابلاغیه رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران به شماره 264/1404/1736057/د مورخ 1404/11/25، فرآیند صادرات ورق‌های فولادی گرم نورد شده دستخوش تغییرات بنیادین قانونی شده است. طبق این دستورالعمل، تشریفات گمرکی خروج این محموله‌ها از تاریخ 1404/12/01 دچار فیلتر جدیدی به نام «گواهی خرید بورس کالا» می‌شود.

در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، ابعاد حقوقی، تجاری و تعرفه‌ای این بخشنامه را به طور کامل کالبدشکافی می‌کنیم تا بازرگانان و واحدهای صنعتی دچار توقف محموله در گمرکات اجرایی نشوند.

🛑 تالار صادراتی بورس کالا؛ تنها دروازه قانونی برای خروج ورق گرم

ریشه این تصمیم تخصصی به نامه شماره 15615 مورخ 1404/08/20 شرکت فولاد مبارکه اصفهان بازمی‌گردد که نسبت به «صادرات غیررسمی ورق گرم» و آسیب‌های آن به زنجیره تنظیم بازار و ارزآوری کشور اعتراض کرده بود. در پاسخ به این دغدغه، کارگروه مدیریت بازار کالاهای پایه در مصوبه شماره 6902274 مورخ 1404/10/07 (بند 4)، صادرات این کالا را صرفاً از طریق تالار صادراتی بورس کالای ایران مجاز دانست.

متعاقباً معاونت امور معادن و صنایع معدنی صمت و دفتر مقررات صادرات و واردات سازمان توسعه تجارت در نامه‌های زنجیره‌ای خود، این ضابطه را تایید و جهت اجرا به دفتر صادرات گمرک ابلاغ کردند. نکته کلیدی و بسیار حائز اهمیت این است که این قانون فارغ از اینکه صادرکننده خودِ واحد تولیدی باشد یا یک شرکت تجاری (کارت بازرگانی واسط)، بدون استثنا بر همگان حاکم است. یعنی هیچ شرکتی نمی‌تواند ورق گرم را خارج از رینگ بورس کالا تهیه کرده و اقدام به صادرات آن کند.

اگر برای تامین گواهی بورس یا انجام تشریفات گمرکی این کالای استراتژیک نیاز به مشاوره تخصصی دارید، تیم کارشناسان ایران ایمپکس آماده ارائه خدمات ترخیص و هدایت مسیر قانونی محموله‌های شما هستند.

🔍 تحلیل تخصصی کدهای تعرفه (HS Codes) مشمول بخشنامه

این دستورالعمل لیست دقیقی از ردیف تعرفه‌های زیرمجموعه کتاب مقررات صادرات و واردات را هدف قرار داده است. در ادامه مفهوم فنی و قانونی هر یک از این کدها را بازخوانی می‌کنیم:

1. ورق‌های گرم نورد شده به صورت تومار (Coil)

این بخش شامل کلاف‌های فولادی است که مستقیماً پس از عملیات نورد گرم پیچیده شده‌اند:

• 72081000: ورق‌های به صورت تومار (Coil) که فقط گرم نورد شده و دارای طرح، آج یا نقوش برجسته هستند (مانند ورق‌های آجدار صنعتی).

• 72083500: ورق‌های گرم نورد شده به صورت کلاف با ضخامت‌های ضخیم و سنگین ($4/75$ میلی‌متر یا بیشتر).

• 72082600: کلاف‌های گرم نورد شده با ضخامت‌های متوسط ($3$ میلی‌متر یا بیشتر ولی کمتر از $4/75$ میلی‌متر).

• 72082700: کلاف‌های گرم بازه نازک بار (ضخامت کمتر از $3$ میلی‌متر).

• 72083800: ورق‌های کلاف با ضخامت تخصصی بین $2/5$ تا $3$ میلی‌متر.

• 72083900: سایر ورق‌های تومار نورد گرم با ضخامت‌های کمتر از $3$ میلی‌متر.

2. کدهای تعرفه ویژه صنایع نفت، گاز و پتروشیمی (استاندارد API)

دولت کنترل شدیدی روی ورق‌های آلیاژی با گرید بالا دارد که در ساخت خطوط انتقال انرژی کاربرد دارند:

• 72083620: ورق‌های گرم کلاف با عرض بالا ($1500$ میلی‌متر و بالاتر) و گریدهای تخصصی $X60$ و بالاتر بر اساس استاندارد بین‌المللی $API$. این کالا ماده اولیه لوله‌های شبکه گازرسانی و نفت است.

• 72083710: مشابه ردیف قبلی، ورق‌های عریض با گرید استراتژیک $X60$ به بالا جهت پروژه‌های استراتژیک پتروشیمی و انرژی.

• 72083610 و 72083690 و 72083790: شامل ورق‌های با ضخامت $16$ میلی‌متر و کمتر، یا سایر ابعاد خطوط لوله که در این دسته‌بندی‌های خاص قرار می‌گیرند.

3. ورق‌های گرم نورد شده به صورت شیت یا غیر تومار (Plain Sheets)

شامل ورق‌هایی که به صورت تخت (برش خورده یا فابریک) عرضه می‌شوند و کلاف نیستند:

• 72084000: ورق‌های غیر تومار دارای طرح و نقوش برجسته نورد گرم.

• 72085110 و 72085210 و 72085310 و 72085410: ورق‌های تخت نورد گرم فوق عریض (عرض بیش از $1850$ میلی‌متر) با ضخامت‌های مختلف (از ضخیم تا ضخامت‌های زیر $3$ میلی‌متر).

• 72085190، 72085290، 72085390، 72085490 و 72089000: شامل گزینه‌های «سایر» در هر بخش از ابعاد و ضخامت‌های شیت‌های فولادی گرم که خارج از تعاریف فوق عریض قرار می‌گیرند.

📈 تبعات حقوقی و تجاری بخشنامه برای بازرگانان

الزامی شدن این گواهی به معنای پایان دور زدن قیمت‌های پایه و کنترل کامل زنجیره ارزش فولاد توسط وزارت صمت است. عدم ارائه گواهی صادرات شرکت بورس کالای ایران در زمان اظهار در سامانه EPL گمرک، منجر به عدم صدور مجوز خروج (پروانه صادراتی) خواهد شد. گمرکات اجرایی موظف به نظارت مستمر و سخت‌گیرانه بر حسن اجرای این ابلاغیه از ابتدای اسفندماه 1404 شده‌اند.

با توجه به پیچیدگی‌های فرآیند خرید از رینگ صادراتی بورس کالا و لزوم هماهنگی کارگزاران بورس با سیستم‌های گمرک، صادرکنندگان باید پیش از اقدام به خرید کالا و بستن قراردادهای بین‌المللی، بستر حقوقی خود را آماده کنند. مجموعه ایران ایمپکس با تسلط کامل بر جدیدترین ضوابط گمرکی و بخشنامه‌های زنجیره فولاد، شما را در تمامی مراحل از ثبت سفارش، ترخیص تا صادرات قانونی یاری می‌دهد تا از ابطال قراردادها یا پرداخت جریمه‌های سنگین دموراژ جلوگیری شود.