🇵🇰 الزامی شدن ارائه گواهی مبدأ برای 37 قلم کالای صادراتی به پاکستان + جدول کامل کدهای تعرفه (HS Codes)

روابط تجاری ایران و پاکستان به عنوان دو کشور همسایه با مرزهای طولانی، همواره تحت تأثیر قوانین مقرراتی و تشریفات گمرکی هر دو طرف قرار دارد. در جدیدترین تحول حقوقی و گمرکی، سازمان توسعه تجارت ایران به استناد نامه‌های دیپلماتیک وزارت امور خارجه، بخشنامه مهمی را صادر کرده است که تغییرات جدی در فرآیند صادرات به این کشور ایجاد می‌کند. بر اساس بخشنامه شماره 5200002 مورخ 1404/02/22، ارائه گواهی مبدأ (Certificate of Origin) کشور ایران برای 37 قلم کالای صادراتی به مقصد پاکستان الزامی شده است.

اگر شما هم در زمینه صادرات مشتقات نفتی یا مقاطع و محصولات آهنی و فولادی فعال هستید، این مقاله یک راهنمای جامع و تحلیلی برای شماست. مجموعه ایران ایمپکس به عنوان مرجع تخصصی بازرگانی و ترخیص کالا، در این مطلب به کالبدشکافی کامل این بخشنامه، لیست کالاهای ممنوعه بدون گواهی مبدأ و تحلیل فنی کدهای تعرفه (HS Codes) مربوطه می‌پردازد.

🔍 ریشه حقوقی و دیپلماتیک بخشنامه چه زمانی شکل گرفت؟

بر اساس اسناد پیوست این بخشنامه، ماجرا از یادداشت دیپلماتیک سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلام‌آباد آغاز شد. طرف ایرانی طی یک یادداشت رسمی، فهرستی شامل 94 ردیف تعرفه در سطح 6 رقمی (HS6) را به وزارت بازرگانی پاکستان پیشنهاد داده بود تا این کالاها در زمان ورود به خاک پاکستان، از ارائه گواهی مبدأ معاف شوند. هدف از این پیشنهاد، تسهیل تجارت مرزی و سرعت بخشیدن به ترخیص کالاها بود.

اما وزارت بازرگانی پاکستان پس از بررسی دقیق فنی و فرآیندی این لیست:

1. با معافیت 57 ردیف کالایی موافقت کرد.

2. با معافیت 37 ردیف کالایی مخالفت نمود.

در نهایت، طبق نامه شماره 951/2457804 وزارت امور خارجه کشورمان و یادداشت رسمی وزارت خارجه پاکستان به شماره Iran-6/26/2025، اعلام شد که از تاریخ 11 اردیبهشت 1404 (برابر با 1 می 2025)، تمام صادرکنندگان ایرانی موظف هستند برای این 37 قلم کالا، گواهی مبدأ معتبر ارائه کنند؛ در غیر این صورت گمرکات پاکستان از پذیرش کالا خودداری خواهند کرد. برای دریافت مشاوره در خصوص نحوه دریافت گواهی مبدأ و تشریفات گمرکی صادرات، می‌توانید با کارشناسان ایران ایمپکس در ارتباط باشید.

🛠 تحلیل بخش‌بندی کالاهای مشمول بخشنامه

این فهرست 37 قلمی به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

1. فرآورده‌ها و روغن‌های نفتی (2 ردیف تعرفه)

این بخش شامل روغن‌های سبک و متوسط نفتی است که حجم بالایی از صادرات انرژی و روان‌کارها را به پاکستان تشکیل می‌دهند. کنترل دقیق مبدأ این کالاها برای پاکستان اهمیت استراتژیک دارد.

2. محصولات آهنی، فولادی و متالورژی (35 ردیف تعرفه)

بخش اعظم این بخشنامه به محصولات زنجیره فولاد (از چدن خام و فروآلیاژها گرفته تا شمش، اسلب، ورق‌های تخت نورد شده، میلگرد، پروفیل‌ها و سیم‌های فولادی) اختصاص دارد. با توجه به تولیدات گسترده فولاد در ایران و جذابیت بازار پاکستان، این بخش بیشترین تأثیر را روی صادرکنندگان حوزه متالورژی خواهد گذاشت. متخصصان ایران ایمپکس آماده‌اند تا به شما در دسته‌بندی و فرآیند صادراتی این مقاطع کمک کنند.

📊 جدول تخصصی کدهای تعرفه (HS Codes) و تحلیل مفاهیم کالایی

در جدول زیر، لیست دقیق 37 قلم کالایی که صادرات آن‌ها به پاکستان بدون گواهی مبدأ کشور ایران ممنوع است، همراه با کدهای 6 رقمی بین‌المللی و شرح تخصصی آورده شده است:

| ردیف | کد تعرفه (HS Code) | شرح تخصصی کالا و مفهوم قانونی آن |

| :— | :—: | :— |

| 1 | 271012 | روغن‌های سبک و فرآورده‌های آن (بر پایه نفت یا مواد معدنی قیردار که بیش از 90٪ حجم آنها در تقطیر به دست می‌آید) |

| 2 | 271019 | روغن‌های متوسط و فرآورده‌های آن (بر پایه نفت یا مواد معدنی قیردار، شامل بیودیزل) |

| 3 | 720110 | چدن خام غیرممزوج به صورت شمش، بلوک یا سایر اشکال اولیه (حاوی کمتر از 0.5٪ وزن فسفر) |

| 4 | 720221 | فروسیلیسیم (حاوی بیش از 55٪ وزنی سیلیسیم) – از فروآلیاژهای مهم ذوب آهن |

| 5 | 720230 | فروسیلیکومنگنز – مورد استفاده در صنایع فولادسازی جهت اکسیژن‌زدایی |

| 6 | 720299 | سایر فروآلیاژها (به جز فرومنگنز، فروسیلیسیم، فروسیلیکومنگنز و فروکروم) |

| 7 | 720270 | فرومولیبدن – آلیاژ استراتژیک برای تولید فولادهای مقاوم و ضد زنگ |

| 8 | 720390 | محصولات آهنی اسفنجی حاصل از اتمیزه کردن چدن مذاب، با خلوص بالا |

| 9 | 720310 | محصولات آهنی حاصل از احیای مستقیم سنگ آهن (آهن اسفنجی به صورت کلوخه، گندله یا اشکال مشابه) |

| 10 | 720610 | شمش‌های آهن و فولاد غیرممزوج (به جز شمش‌های ضایعاتی بازذوب شده و ریخته‌گری مداوم) |

| 11 | 720690 | آهن و فولاد غیرممزوج به صورت اشکال اولیه پودل شده یا سایر اشکال اولیه |

| 12 | 720712 | نیمه‌ساخته‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج (بیلت/اسلب) با کربن کمتر از 0.25٪ (دارای مقطع مستطیلی) |

| 13 | 720711 | نیمه‌ساخته‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج با کربن کمتر از 0.25٪ (دارای مقطع مربع) |

| 14 | 720719 | سایر نیمه‌ساخته‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج با کربن کمتر از 0.25٪ وزنی |

| 15 | 720852 | محصولات تخت نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج، با عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، به صورت غیرکلاف، فقط گرم نورد شده، با ضخامت بین 4.75 تا 10 میلی‌متر |

| 16 | 720890 | محصولات تخت نورد شده از آهن یا فولاد با عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، گرم نورد شده و فرآوری شده |

| 17 | 720851 | محصولات تخت نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج، عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، غیرکلاف، فقط گرم نورد شده با ضخامت بیش از 10 میلی‌متر (ورق‌های ضخیم) |

| 18 | 720839 | محصولات تخت نورد شده، عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، به صورت کلاف (کویل)، فقط گرم نورد شده با ضخامت کمتر از 3 میلی‌متر |

| 19 | 720854 | محصولات تخت نورد شده، عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، غیرکلاف، فقط گرم نورد شده با ضخامت کمتر از 3 میلی‌متر |

| 20 | 720838 | محصولات تخت نورد شده، عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، به صورت کلاف، فقط گرم نورد شده با ضخامت بین 3 تا 4.75 میلی‌متر |

| 21 | 720853 | محصولات تخت نورد شده، عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، غیرکلاف، فقط گرم نورد شده با ضخامت بین 3 تا 4.75 میلی‌متر |

| 22 | 720837 | محصولات تخت نورد شده، عرض 600 میلی‌متر یا بیشتر، به صورت کلاف، فقط گرم نورد شده با ضخامت بین 4.75 تا 10 میلی‌متر |

| 23 | 721119 | محصولات تخت نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج، با عرض کمتر از 600 میلی‌متر، فقط گرم نورد شده |

| 24 | 721190 | محصولات تخت نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج، با عرض کمتر از 600 میلی‌متر، گرم یا سرد نورد شده و کار شده |

| 25 | 721129 | محصولات تخت نورد شده از آهن یا فولاد غیرممزوج، با عرض کمتر از 600 میلی‌متر، فقط سرد نورد شده |

| 26 | 721391 | میله‌ها و فرآورده‌های گرم نورد شده، به صورت کلاف‌های نامنظم پیچیده شده، با مقطع دایره‌ای کمتر از 14 میلی‌متر |

| 27 | 721310 | میله‌ها و فرآورده‌های گرم نورد شده فولادی به صورت کلاف‌های نامنظم، دارای دندانه، آج، شیار یا برجستگی (میلگرد کلاف آجدار) |

| 28 | 721399 | سایر میله‌ها و فرآورده‌های گرم نورد شده به صورت کلاف‌های نامنظم (به جز موارد استثنا شده) |

| 29 | 721420 | میله‌ها و پروفیل‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج، دارای دندانه، آج، شیار یا تغییر شکل‌های سطحی حاصل از نورد (میلگرد شاخه آجدار استاندارد ساختمان) |

| 30 | 721631 | پروفیل‌های U شکل از آهن یا فولاد غیرممزوج، کار نشده بیش از گرم نورد شده (ناودانی) |

| 31 | 721621 | پروفیل‌های L شکل از آهن یا فولاد غیرممزوج، کار نشده بیش از گرم نورد شده (نبشی) |

| 32 | 721633 | پروفیل‌های H شکل از آهن یا فولاد غیرممزوج، کار نشده بیش از گرم نورد شده (تیرآهن بال‌پهن) |

| 33 | 721720 | سیم‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج، به صورت کلاف، روکش شده یا گالوانیزه شده با روی (مفتول گالوانیزه) |

| 34 | 721710 | سیم‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج، به صورت کلاف، بدون روکش، خواه صیقل داده شده یا نشده (مفتول سیاه) |

| 35 | 721790 | سیم‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج، به صورت کلاف، روکش شده با فلزات معمولی پایه |

| 36 | 721730 | سیم‌های آهنی یا فولاد غیرممزوج، به صورت کلاف، روکش شده یا پوشش‌داده شده تخصصی |

| 37 | 722410 | فولادهای آلیاژی دیگر (به جز فولاد ضد زنگ/استنلس استیل) به صورت شمش یا سایر اشکال اولیه |

⚠️ پیامدهای اجرایی عدم ارائه گواهی مبدأ برای بازرگانان

طبق هشدارهای ترخیص‌کاران ارشد مجموعه ایران ایمپکس، عدم توجه به تاریخ اجرای این بخشنامه (11 اردیبهشت 1404) می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری را به همراه داشته باشد:

• توقف محموله در گمرکات مرزی: گمرکات مرزی پاکستان (مانند تفتان و ریمدان) به شدت روی این 37 ردیف تعرفه حساس بوده و بدون گواهی مبدأ فیزیکی و معتبر، اجازه ورود کالا به خاک پاکستان را نخواهند داد.

• هزینه‌های سنگین دموراج و انبارداری: توقف کامیون‌ها یا واگن‌های ریلی در مرز به دلیل نقص مدارک، سبب تحمیل هزینه‌های سنگین توقف (دموراج) به صادرکننده می‌شود.

• ریسک ابطال قراردادهای تجاری: تأخیر در تحویل کالا به خریدار پاکستانی به دلیل مشکلات تشریفات گمرکی، می‌تواند منجر به اعمال جریمه‌های قراردادی و حتی ابطال قرارداد فروش شود.

💡 راهکار ایران ایمپکس برای صادرکنندگان به پاکستان

صادرات موفق در گرو شناخت دقیق از قوانین و همراه داشتن اسناد کامل حقوقی است. با الزامی شدن گواهی مبدأ برای محصولات فولادی و نفتی ذکر شده، فرآیند اداری شما یک مرحله حساس‌تر شده است. شما باید پیش از بارگیری و ارسال کالا به مرز، از طریق اتاق‌های بازرگانی مربوطه اقدام به دریافت گواهی مبدأ فرمت اتاق بازرگانی بین‌المللی نمایید و اطلاعات آن را کاملاً با مانیفست و فاکتور فروش (Invoice) تطبیق دهید.

شرکت ایران ایمپکس با سال‌ها تجربه در حوزه ترخیص کالا، مشاوره قوانین گمرکی و مدیریت فرآیندهای صادراتی و وارداتی، در کنار شماست. اگر محموله آهنی، فولادی یا نفتی به مقصد پاکستان دارید و می‌خواهید فرآیند اخذ گواهی مبدأ و تشریفات گمرک خروجی شما بدون کوچک‌ترین خطایی انجام شود، همین امروز با کارشناسان ایران ایمپکس تماس بگیرید تا تجارتی امن، سریع و سودآور را تجربه کنید.