این بخشنامه رسمی توسط سازمان توسعه تجارت ایران (دفتر مقررات صادرات و واردات) ابلاغ گردیده و اجرای آن در تمامی دوایر گمرکی کشور لازمالاجرا میباشد. بازرگانان و ترخیصکاران محترم جهت تسریع در تشریفات گمرکی، جلوگیری از رسوب کالا و پرداخت حقوق ورودی قانونی، مفاد ذیل را مد نظر قرار دهند.
تحول بزرگ در ترخیص کالا و گمرکات مرزی؛ بررسی جامع تصویبنامه «حمل یکسره» و تسهیل فرآیندهای گمرکی 🚀
در راستای اجرای قانون برنامه هفتم پیشرفت و با رویکرد راهبردی «مرز، محل عبور است نه توقف»، یکی از مهمترین و تحولآفرینترین مصوبات تجاری سالهای اخیر توسط سازمان توسعه تجارت ایران (دفتر مقررات صادرات و واردات) طی نامه شماره 9122993 مورخ 1405/08/11 به گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد. این مصوبه که حاصل چهارمین جلسه ستاد ملی گذر به ریاست رئیسجمهور (تصویبنامه شماره 81933) است، نقشه راه جدیدی را برای واردکنندگان، صادرکنندگان، شرکتهای حملونقل بینالمللی و ترخیصکاران ترسیم میکند.
در این مقاله تحلیلی از ایران ایمپکس، به بررسی دقیق مفاد این تصویبنامه 10 مادهای و تأثیرات مستقیم آن بر کاهش زمان ترخیص، هزینههای انبارداری و رفع موانع ثبت سفارش میپردازیم.
فلسفه و هدف اصلی مصوبه ستاد ملی گذر چیست؟
سالهاست که فعالان اقتصادی از رسوب کالا در مبادی ورودی، موازیکاری سازمانهای مجوزدهنده در مرزها و هزینههای سنگین دموراژ گلایه دارند. ستاد ملی گذر به استناد بند (الف) ماده (57) قانون برنامه هفتم پیشرفت، با تدوین این تصویبنامه در 10 ماده و تبصرههای کلیدی، مرزهای کشور را از «محل توقف و انبارش» به «نقاط سریع عبور و ترانزیت» تبدیل کرده است.
مفاهیم کلیدی تعریفشده در ماده 1 مصوبه
برای درک بهتر سازوکار جدید گمرکی، آشنایی با دو مفهوم جدید در این مصوبه ضروری است:
* حمل یکسره: حمل و عبور کالا از مبدأ تا مقصد نهایی بدون نیاز به تخلیه و نگهداری در مبادی ورودی و خروجی مجاز کشور.
* ترانزیت اداری: انتقال سریع کالا از مرزهای ورودی به گمرک مقصد، انبار اختصاصی یا عمومی، مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، بنادر خشک یا مراکز آماد (لجستیک) بدون الزام به اخذ مجوزهای اولیه در مرز.
5 دستاورد طلایی این بخشنامه برای واردکنندگان و ترخیصکاران
بررسی کارشناسان ایران ایمپکس نشان میدهد که این تصویبنامه دستکم پنج گره کور همیشگی در فرآیند واردات و ترخیص کالا را باز کرده است:
1. آزادی انتخاب گمرک مقصد و الزام به ترانزیت اداری (ماده 2)
بر اساس ماده 2، واردکنندگان، تولیدکنندگان و شرکتهای حملونقل میتوانند فارغ از اینکه در اسناد حمل یا ثبت سفارش چه مقصدی درج شده است، محموله خود را از مرز ورودی به سایر اماکن گمرکی داخلی منتقل کنند. گمرک ایران مکلف است درخواست ترانزیت شخصی و اداری را پذیرفته و تشریفات کامل گمرکی را در گمرک مقصد انجام دهد.
2. سقف زمانی 2 ساعته برای نمونهبرداری قرنطینهای در مرز
یکی از گلوگاههای اصلی در مرزها، انتظار برای حضور کارشناسان قرنطینه دامی و گیاهی بود. طبق تبصره 2 ماده 2، توقف کالا در مرز صرفاً برای نمونهبرداری قرنطینهای و آن هم حداکثر به مدت 2 ساعت مجاز است. در مرزهای شبانهروزی، این دستگاهها موظف به استقرار 24 ساعته هستند و جالبتر اینکه: عدم حضور نماینده دستگاه مجوزدهنده، مانع خروج کالا از مرز و ارسال آن به گمرک مقصد نخواهد بود!
3. حذف الزام تقدم تاریخ ثبت سفارش بر بارنامه (تبصره 4 ماده 2)
در یک گشایش ارزی و تجاری کمنظیر، مقرر شد که الزام به تقدم تاریخ ثبت سفارش (یا ثبت آماری) بر تاریخ صدور بارنامه، تخلیه یا قبض انبار کالاهای وارده به اماکن گمرکی و مناطق آزاد و ویژه، در صورت داشتن تخصیص ارز برقرار نباشد. این بند مشکل هزاران پرونده متوقفشده به دلیل تأخیر در فرآیندهای اداری ثبت سفارش را حل میکند.
4. رفع مانع ترخیص در صورت مغایرتهای ثبت سفارش (ماده 3)
بسیاری از محمولهها به دلیل تفاوتهای جزئی یا تغییر شرایط تأمینکننده با ثبت سفارش اولیه مغایرت داشتند. بر اساس ماده 3، مغایرت در موارد زیر مانع ترخیص کالا نخواهد شد (مشروط بر اینکه کالا ممنوعه یا قاچاق نباشد و محدودیتهای قانونی سال ساخت و حجم مجاز رعایت شده باشد):
* سال ساخت
* کشور سازنده
* ارزش کالا (بدون تعهد بانک مرکزی برای تأمین ارز مازاد)
* گمرک مقصد و مرز ورود
نکته مهم درباره کالاهای سلامتمحور: اگر کالای دارای مغایرت مشمول تأییدیه وزارت بهداشت باشد، این وزارتخانه موظف است حداکثر ظرف 7 روز از زمان اظهار اعلام نظر کند؛ در غیر این صورت، با مسئولین متخلف برخورد اداری خواهد شد.
5. پایان موازیکاری و تعیین ضربالاجل 5 روزه برای مجوزها (ماده 4)
دستگاههای مجوزدهنده (مانند سازمان استاندارد، غذا و دارو، دامپزشکی، حفظ نباتات و محیط زیست) موظف شدهاند ظرف 2 ساعت پس از اعلام گمرک، نمونهبرداری را آغاز کرده و کل فرآیند آزمایش و اعلام نظر را حداکثر ظرف 5 روز (و در صورت ارائه گواهی بازرسی معتبر مبدأ، ظرف 3 روز) به پایان برسانند. همچنین مقرر شد:
* از هر محموله تنها یک بار نمونهبرداری مشترک انجام شود.
* نیازی به ارائه نسخه فیزیکی اسناد حمل و خرید به سازمانهای مجوزدهنده نیست و ارسال الکترونیکی از طریق سامانه گمرک کفایت میکند.
* امکان ترخیص کالا با اخذ تعهد محضری (مبنی بر عدم مصرف و توزیع تا زمان اعلام نتایج آزمایش) و نگهداری کالا در انبار واردکننده یا واحد تولیدی فراهم شده است.
تغییرات مهم در حوزه صادرات، امنیت مرزها و کنترل سوخت
این تصویبنامه تنها به واردات محدود نشده و برای روانسازی صادرات و نظمبخشی به پایانههای مرزی نیز احکام قاطعی صادر کرده است:
| حوزه اجرایی | حکم جدید ستاد ملی گذر | هدف و اثر عملیاتی |
|---|---|---|
| اظهار صادراتی (ماده 5) | ممنوعیت پذیرش اظهارنامه صادراتی در گمرکات مرزی (بهجز موارد استثنا با مجوز گمرک ایران) | جلوگیری از ایجاد صف و ترافیک در مرزهای خروجی و تبدیل مرز به نقطه عبور صرف |
| بازرسیهای فراجا (ماده 6) | کنترل کامیونهای ورودی در محوطه گمرکی صرفاً با حضور نماینده گمرک و در صورت ظن قوی | حذف بازرسیهای موازی، سلیقهای و تکراری در محوطههای گمرکی |
| کنترل تردد (ماده 7) | ممنوعیت ورود افراد متفرقه و صدور مجوز تردد هوشمند (روزانه/ساعتی) توسط گمرک | ارتقای امنیت پایانهها و حذف دلالان و واسطههای غیرمجاز از محوطه مرز |
| جایگاههای سوخت (ماده 8) | انتقال جایگاههای خردهفروشی سوخت به خارج از پایانههای مرزی ظرف یک سال | کاهش ترافیک سنگین کامیونها و ارتقای ایمنی پایانههای مرزی |
ضمانت اجرای قانونی برای برخورد با ترک فعل مدیران (ماده 9)
نقطه قوت متمایز این تصویبنامه نسبت به بخشنامههای پیشین، ماده 9 آن است. بر اساس این ماده، تمامی دستگاههای اجرایی مکلف به رعایت دقیق بازههای زمانی (2 ساعته، 3 روزه، 5 روزه و 7 روزه) هستند. در صورت کوتاهی یا تأخیر در انجام تکالیف در موعد مقرر، با مدیران و کارکنان متخلف مطابق قانون رسیدگی به تخلفات اداری برخورد قانونی صورت خواهد گرفت و دبیرخانه ستاد ملی گذر مستقیماً بر حسن اجرای آن نظارت میکند.
اجرای دقیق این مصوبه میتواند نقطه عطفی در کاهش قیمت تمامشده کالاهای وارداتی و افزایش سرعت تجارت خارجی ایران باشد. برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه ترخیص سریع کالا، استفاده از ظرفیت ترانزیت اداری و مدیریت پروندههای دارای مغایرت ثبت سفارش، همواره میتوانید با کارشناسان ایران ایمپکس در ارتباط باشید.