تحلیل جامع شیوهنامه انبارها (۱۴۰۴) | راهنمای کامل قوانین و جرائم
فهرست مطالب
تحلیل جامع شیوهنامه انبارها و مراکز نگهداری کالا (قوانین جدید انبارداری ۱۴۰۴)
این شیوهنامه انبارها و مراکز نگهداری کالا که بر اساس قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز تدوین شده، یک نقشه راه حیاتی برای تمام فعالان اقتصادی، واردکنندگان و صادرکنندگان است. در این تحلیل شیوهنامه انبارها و مراکز نگهداری کالا، به بررسی دقیق هر ماده میپردازیم تا از بروز هرگونه مشکل قانونی، به خصوص در فرآیندهای پیچیده ترخیص کالا، جلوگیری شود.
ماده ۱: تعاریف کلیدی و انبارهای معاف از ثبت در سامانه
- الف - قانون: قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۰۳/۱۰/۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی.
- ب - سامانه: سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا به نشانی سامانه nwms.ir.
- پ - انبار و مرکز نگهداری کالا: محل یا مکانی که در آن کالا نگهداری شده یا میشود.
- عنوان نگهداری کالا شامل موارد زیر نیست:
- مواد اولیه، لوازم و قطعات مشروط به آنکه در محل خط تولید در جریان تولید کالای دیگری در حال استفاده باشد و از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با فعالیت واحد تولیدی باشد.
- کالاهای در حال عرضه مشروط به آنکه از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با فعالیت عرضه کننده باشد.
- کالاهای در حال مصرف مشروط به آنکه از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با استفاده مصرف کننده.
- کالاهای در حال حمل.
- کالاهای تند مصرف (FMCG) ذخیره شده توسط واحدهای خرده فروشی مشروط به آنکه از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با فعالیت واحد خرده فروشی باشد. کالای تند مصرف کالایی است که معمولاً در مدت کوتاه چند روزه به فروش می رود؛ مانند لبنیات، میوه و سبزی، گوشت و مرغ تازه، شیرینی و کیک.
- کالاهای مرتبط با تولید یا مصرف که در مزارع، باغات یا واحدهای پرورش دام، طیور یا آبزیان و یا در امثال آنها (در حوزه کشاورزی) قرار دارند، مشروط به اینکه از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با سطح فعالیت آن مرکز باشد.
- کالاهای موجود در مراکز باراندازی کالا (cross-docking) مانند مراکز میوه و تره بار و کشتارگاههای دام و طیور، مشروط به اینکه از حیث میزان و نوع و مدت و محل استقرار کالا متناسب با سطح فعالیت آن مرکز باشد. مرکز بارانداز کالا به مکانی گفته میشود که در آن کالا تخلیه و در مدت کوتاهی حداقل یکی از فرآیندهای تغییر شیوه حمل و نقل (برای مثال از کامیون به وانت بار)، تجمیع چند کالا (محصول) و ایجاد یک محموله، تفکیک یک محموله به مرسولههای متفاوت، برچسب گذاری یا نظایر آن انجام شده و سپس کالا فوراً بارگیری شده و از آن مکان خارج می گردد.
- کالاهای موجود در واحدهای مسکونی یا اداری مشروط به اینکه از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با نیاز مصرفی آن واحد باشد.
- مواد اولیه و لوازم مصرفی موجود در واحدهای خدماتی که جهت مصرف در تهیه و ارائه خدمت توسط آن واحد مورد استفاده قرار می گیرد، مشروط به آنکه از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با نیاز آن واحد باشد. منظور از واحدهای خدماتی موضوع این بند، واحدهایی نظیر رستورانها، نانوایی ها، چاپخانه ها، آموزشگاهها و تعمیرگاهها است که برای ارائه خدمت نهایی نیازمند مواد اولیه یا تجهیزات می باشند.
- تجهیزات، قطعات و لوازم موجود در واحدهای تولیدی که برای ارائه خدمات فنی و پشتیبانی ماشین آلات مستقر در آن واحد لازم بوده و از حیث میزان و نوع کالا و مدت و محل استقرار کالا متناسب با نیاز فنی و پشتیبانی آن واحد باشد.
- تبصره: در احراز تناسب مذکور در بندهای فوق، عرف محل نیز در نظر گرفته میشود.
- ت - قبض انبار: سند دارای شناسه یکتا از سامانه که به منظور ورود کالا به انبار و مرکز نگهداری کالا صادر میشود.
- ث - حواله انبار: سند دارای شناسه یکتا از سامانه که به منظور خروج کالا از انبار و مرکز نگهداری کالا صادر میشود.
- انبارهای معاف از ثبت شامل موارد زیر است:
- مواد اولیه در خط تولید.
- کالاهای چیده شده در قفسه فروشگاهها.
- کالاهای در حال مصرف شخصی یا سازمانی.
- کالاهای در حال حمل و نقل.
- کالاهای تندمصرف در سطح خردهفروشی (مانند لبنیات).
- محصولات کشاورزی در محل تولید (مزرعه، باغ و...).
- کالا در مراکز باراندازی مانند میدان ترهبار.
- کالا برای مصارف شخصی در منزل یا دفتر کار.
- مواد اولیه در واحدهای خدماتی مانند رستوران.
- قطعات یدکی ماشینآلات در محل واحد تولیدی.
- ت - قبض انبار: سندی که با شناسه یکتا از سامانه برای ورود کالا صادر میشود.
- ث - حواله انبار: سندی که با شناسه یکتا از سامانه برای خروج کالا صادر میشود.
شرح: این ماده، سنگ بنای درک شیوهنامه انبارها و مراکز نگهداری کالا است. مهمترین بخش آن، مشخص کردن انبارهای معاف از ثبت است. به زبان ساده، قانونگذار بین "دپوی تجاری کالا" و "کالای در جریان" تمایز قائل شده است. اگر کالا در چرخه فعال تولید، عرضه یا مصرف باشد، نیازی به ثبت در سامانه جامع انبارها ندارد. درک دقیق این استثناها برای جلوگیری از درگیریهای قانونی ضروری است؛ موضوعی که کارشناسان ایران ایمپکس همواره به مشتریان خود در زمینه واردات و صادرات گوشزد میکنند. همچنین مفاهیم کلیدی قبض و حواله انبار و شناسه یکتا در همین ماده تعریف شدهاند که اساس کار با سامانه nwms.ir هستند.
ماده ۲- برای تایید ثبت انبار و مرکز نگهداری کالا و ایجاد امکان صدور قبض و حواله انبار، ارائه دلایل و مدارک مالکیت یا تصرف محل نگهداری مشروط به داشتن کد پستی از سوی نگهداری کننده کافی بوده و نیازی به دریافت مجوزها و مدارک دیگر نیست. دلایل یا مدارک مالکیت یا تصرف میتواند مواردی نظیر سند مالکیت، اجاره نامه، مجوز فعالیت، قبوض آب، برق، گاز و تلفن به نام نگهداری کننده باشد. این ماده مانع از اجرای احکام موجود در سایر قوانین و مقررات جاری در این خصوص نیست.
- تبصره: در صورتی که نگهداری کننده و مالک عین انبار و مرکز نگهداری کالا دو شخص متفاوت باشند، جز در موارد عمری موضوع ماده (۴۱) قانون مدنی، دلیل یا مدرک ارائه شده باید دارای مدت اعتبار مشخص باشد.
ماده ۲: مدارک لازم برای ثبت انبار؛ سادهسازی فرآیندها
برای تایید ثبت انبار و ایجاد امکان صدور قبض و حواله انبار، ارائه دلایل و مدارک مالکیت یا تصرف محل (مانند سند، اجارهنامه یا حتی قبوض خدماتی) به همراه کد پستی کافی است و به مجوزهای دیگر نیازی نیست.
شرح: این ماده، نحوه ثبت انبار در سامانه جامع را بسیار تسهیل کرده است. بر اساس قوانین جدید انبارداری ۱۴۰۴، دیگر نیازی به دوندگی برای کسب مجوزهای پیچیده نیست. مدارک لازم برای ثبت انبار به یک سند اثبات مالکیت یا تصرف قانونی (حتی اجارهنامه) و کد پستی خلاصه شده است. این سادگی، کار را برای فعالان حوزه بازرگانی که از خدمات مشاوره ایران ایمپکس استفاده میکنند، بسیار آسانتر میکند.
ماده ۳- برای ثبت یک محل انبار و مرکز نگهداری کالا، معرفی یک کد پستی ضروری است و ثبت انبار و مرکز نگهداری کالا در سامانه با کد پستی انجام میشود. ثبت قسمتی از یک انبار و مرکز نگهداری کالا در سامانه با دریافت کد فرعی برای آن قسمت امکان پذیر است. وزارت صنعت، معدن و تجارت مکلف است زیرساخت لازم برای دریافت کد فرعی برای انبار و مرکز نگهداری کالا را ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ این شیوه نامه فراهم نماید. در موارد ثبت قسمتی از انبار و مرکز نگهداری کالا با کد فرعی، لازم است قسمت مورد نظر برای ثبت به صورت دقیق با ثبت مساحت و محل آن (کروکی) مشخص گردد.
ماده ۳: ثبت انبار با کد پستی و امکان ثبت بخشی از انبار
برای ثبت یک انبار، معرفی کد پستی ضروری است. همچنین میتوان با دریافت "کد فرعی"، قسمتی از یک انبار بزرگ را به صورت مجزا ثبت کرد.
شرح: ثبت انبار با کد پستی، روش شناسایی هر واحد در سامانه است. نکته کاربردی این ماده، امکان ثبت قسمتی از یک سوله با کد فرعی است. این ویژگی به شما اجازه میدهد مسئولیت خود را از سایر بهرهبرداران همان انبار تفکیک کنید؛ امری که در مدیریت کالاهای وارداتی بسیار حائز اهمیت است.
ماده ۴- متولی تایید ثبت انبار و مرکز نگهداری کالا صرف نظر از حوزه فعالیت مانند صنعتی، دارویی و کشاورزی و محل استقرار آن (اعم از سرزمین اصلی و مناطق آزاد و ویژه اقتصادی) وزارت صنعت، معدن و تجارت است. این وزارت می تواند امر مذکور را با تایید دبیرخانه ستاد، حسب مورد از طریق مراجع ذی ربط نظیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و جهاد کشاورزی انجام دهد.
ماده ۴: مرجع نهایی تایید ثبت انبارها
متولی تایید ثبت تمام انبارها، صرفنظر از نوع فعالیت یا محل استقرار (شامل مناطق آزاد تجاری)، وزارت صنعت، معدن و تجارت است.
شرح: این ماده به طور شفاف اعلام میکند که مسئول اصلی تأیید ثبت همه انبارها در سامانه جامع انبارها، وزارت صمت است. این تمرکزگرایی، از سردرگمی فعالان اقتصادی برای مراجعه به سازمانهای مختلف جلوگیری میکند.
ماده ۵- ثبت محل هایی که کالا در آن نگهداری نمیشود، الزامی نیست و هیچ نهاد و یا مرجعی نمیتواند اشخاص را به ثبت این محلها در سامانه با هر قصدی از جمله صدور بیمه نامه، مجوز فعالیت یا خرید از بورس کالا، ملزم نماید.
ماده ۶- ثبت محل هایی نظیر دفتر مرکزی و دفتر فروش که در آن کالا نگهداری نمیشود، رافع مسئولیت نگهداری کننده برای ثبت محل واقعی نگهداری کالا نیست.
ماده ۵ و ۶: تفکیک محل نگهداری کالا از دفاتر اداری
ثبت مکانهایی که در آنها کالا نگهداری نمیشود (مانند دفتر مرکزی) الزامی نیست و هیچ نهادی نمیتواند شما را به این کار ملزم کند. اما ثبت دفتر اداری، شما را از وظیفه ثبت محل واقعی انبار معاف نمیکند.
شرح: این دو ماده تأکید میکنند که تمرکز قانون بر محل فیزیکی نگهداری کالاست. شما مجبور به ثبت دفاتر اداری خود در سامانه nwms.ir نیستید، اما حتماً باید آدرس سولهها و انبارهایی که کالای شما در آنجا دپو شده را ثبت نمایید.
ماده ۷- ملاک برای ثبت مکان در سامانه، نگهداری یا قابلیت نگهداری کالا در آن محل بوده و نوع کاربری محل، اعم از مسکونی، تجاری، اداری و غیره، تأثیری در تایید ثبت واحد ندارد. این ماده مانع از اجرای احکام موجود در سایر قوانین و مقررات جاری در این خصوص نیست.
ماده ۷: عدم تأثیر کاربری ملک در الزام به ثبت انبار
ملاک ثبت در سامانه، "نگهداری کالا" است و نوع کاربری ملک (مسکونی، تجاری و...) تأثیری در این الزام ندارد.
شرح: برای سامانه جامع انبارها فرقی نمیکند کاربری ملک شما چیست. اگر در یک ملک با کاربری مسکونی به صورت تجاری کالا نگهداری میکنید، موظف به ثبت آن هستید. البته این موضوع، قوانین شهرداری را نقض نمیکند و مسئولیتهای آن حوزه پابرجاست.
ماده ۸- ثبت کننده انبار و مرکز نگهداری کالا (کاربر) سامانه میتواند هر زمان حذف واحد ثبت شده در سامانه را درخواست نماید. تایید درخواست مذکور مشروط به تعیین تکلیف موجودی و صفر شدن موجودی آن محل در سامانه است. از تاریخ حذف، واحد مذکور نزد کلیه مراجع قانونی به عنوان واحد ثبت شده در سامانه محسوب و در پاسخ استعلامات مراجع رسیدگی، زمان حذف نیز درج می شود.
ماده ۹- در صورتی که مدت بهره برداری از انبار و مرکز نگهداری کالا مطابق ضوابط و مقررات منقضی شود، ضمن اطلاع رسانی به ثبت کننده انبار و مرکز نگهداری کالا (کاربر سامانه)، واحد غیر فعال میشود. در این صورت تا زمان فعال سازی مجدد، امکان ثبت قبض انبار (ورود) وجود نخواهد داشت و صرفاً امکان صدور حواله انبار (خروج) ممکن است. با وجود این وضعیت، واحد مذکور در سامانه و در پاسخ استعلامات مراجع رسیدگی، ثبت شده لحاظ میشود.
ماده ۸ و ۹: حذف و غیرفعال شدن انبار در سامانه
شما میتوانید هر زمان با صفر کردن موجودی، درخواست حذف انبار را ثبت کنید. همچنین در صورت انقضای مجوز بهرهبرداری، انبار به صورت خودکار "غیرفعال" شده و امکان ورود کالای جدید را نخواهید داشت.
شرح: مدیریت پروفایل انبار در سامانه انعطافپذیر است. شما میتوانید پس از اتمام فعالیت، انبار را حذف کنید. سیستم همچنین به صورت هوشمند، انبارهای فاقد مجوز را غیرفعال میکند تا فقط امکان خروج کالا برای تخلیه انبار وجود داشته باشد.
ماده ۱۰- مسئولیت ثبت اطلاعات در سامانه با نگهداری کننده کالا است. نگهداری کننده موضوع این ماده میتواند هر شخصی باشد که کالایی را با رعایت بند (پ) ماده (۱) نگهداری میکند؛ اعم از اینکه مالک کالا باشد یا نباشد و مالک عین انبار یا مرکز نگهداری باشد یا نباشد. در موارد به کارگیری افراد تحت عناوینی نظیر کارگر، نگهبان یا مباشر توسط اشخاص به منظور مواردی از قبیل کنترل ورود و خروج کالا و نگهبانی از کالاها، مسئولیت ثبت اطلاعات با شخصی است که افراد مذکور را به کار گرفته است. در مواردی که مدیریت انبار و مرکز نگهداری کالا اساساً به شخص دیگری مانند مدیران شعب یا نمایندگیهای یک شرکت واگذار شده باشد، مسئولیت ثبت اطلاعات با شخصی است که مدیریت انبار و مرکز نگهداری کالا را بر عهده گرفته است.
ماده ۱۱- شخصی که انبار و مرکز نگهداری کالا را در سامانه به نام خود ثبت نموده است، مسئولیت ثبت اطلاعات از قبیل ورود و خروج کالا به آن را بر عهده دارد. در مواردی که قسمتی از یک انبار و مرکز نگهداری کالا با کد فرعی به ثبت برسد، شخصی که آن کد فرعی را در سامانه به نام خود ثبت نموده است، مسئولیت ثبت اطلاعات از قبیل ورود و خروج کالا به آن قسمت از انبار و مرکز نگهداری کالا را بر عهده دارد.
- تبصره: در صورتی که ثبت کننده انبار و مرکز نگهداری کالا یا ثبت کننده قسمتی از انبار، با ارائه ادله مثبته (از جمله تعلق عین یا منافع انبار یا قسمت ثبت شده به شخص دیگر یا واگذاری مدیریت به شخص دیگر) اثبات نماید که نگهداری کننده واقعی کالا شخص دیگری است، مسئولیت ثبت اطلاعات از قبیل ورود و خروج با شخصی است که کالا را واقعاً در آن محل نگهداری می نماید.
ماده ۱۰ و ۱۱: مسئولیت ثبت اطلاعات در سامانه انبارها
مسئولیت ثبت اطلاعات با "نگهداریکننده" واقعی کالا است. شخصی که انبار به نام او ثبت شده مسئول است، مگر اینکه بتواند اثبات کند که شخص دیگری (مثلاً مستأجر) بهرهبردار واقعی بوده است.
شرح: قانون، مسئولیت را متوجه مدیر یا بهرهبردار اصلی میکند، نه کارگران و نگهبانان. نکته مهم حقوقی در تبصره ماده ۱۱ است: اگر انبار را اجاره دادهاید، با ارائه اجارهنامه میتوانید مسئولیت ثبت اطلاعات را به مستأجر منتقل کنید. این نکتهای است که در مشاورههای حقوقی بازرگانی در مجموعۀ ایران ایمپکس همواره مورد تأکید قرار میگیرد.
ماده ۱۲- ثبت اطلاعات در سامانه با کد معتبر کالا انجام میشود. مصادیق کد معتبر به شرح زیر است:
- الف - شناسه اختصاصی ۱۳ رقمی کالا مانند کدهای ۲۸۰۰۰۰۰۶۰۷۴۴۹ و ۲۲۲۰۰۵۹۵۳۱۷۹۹ برای کالای برنج.
- ب - شناسه عمومی ۱۳ رقمی کالا مانند کد ۲۷۰۰۰۰۰۰۰۰۹۸۴ برای کالای برنج.
- تبصره: در خصوص کالاهایی که توأمان دارای شناسه عمومی و اختصاصی کالا هستند، درج هر یک از آنها در سامانه مجاز است، جز در مواردی که الزام به درج شناسه اختصاصی کالا در بخش راهنمای انتخاب کالا در سامانه اعلام شده باشد، که در این موارد شناسه اختصاصی کالا باید درج شود.
- پ - کد تعرفه ۸ رقمی کالا (HS Code) صرفاً برای کالای گمرک نشده (کالایی که تحت نظارت و کنترل گمرک است ولی تشریفات گمرکی آن به طور کامل انجام نشده است) مانند کد ۱۰۰۶۳۰۰۰ برای کالای برنج.
- ت - کد IRC صرفاً برای کالاهای تصریح شده در بند (خ) ماده (۱) ضوابط اختصاصی اقلام دارویی و تجهیزات و ملزومات پزشکی موضوع ماده (۲) دستور العمل تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون.
- تبصره ۱: در صورت فقدان کد معتبر متناظر برای یک کالا، نگهداری کننده باید کالا را با کد نزدیک آن ثبت نماید و این موضوع را از طریق قسمت مربوطه در سامانه اعلام نماید.
- تبصره ۲: در مواردی که نگهداری کننده، کالا را با کد معتبر متناظر آن ثبت می نماید، در صورتی که پس از ثبت، کد معتبر متناظر کالا تغییر یابد، نیازی به تغییر اطلاعات توسط نگهداری کننده در سامانه نیست ولی ثبت اطلاعات بعدی باید با کد تعریف شده جدید انجام شود. همچنین در مواردی که نگهداری کننده کالا را با کد نزدیک آن ثبت مینماید، در صورتی که پس از ثبت برای آن کالا کد معتبر متناظر تعریف شود، نیازی به تغییر اطلاعات توسط نگهداری کننده در سامانه نیست ولی ثبت اطلاعات بعدی باید با کد تعریف شده انجام گردد.
ماده ۱۳- در صورتی که کالا مستعمل یا معیوب باشد، این موضوع باید در قسمت مربوطه در سامانه درج شود.
ماده ۱۲ و ۱۳: نحوه ثبت مشخصات کالا در سامانه
ثبت کالا باید با کدهای معتبر (شناسه ۱۳ رقمی، کد HS یا کد IRC) انجام شود. اگر کالا دست دوم یا معیوب است، حتماً باید در سامانه قید شود.
شرح: برای جلوگیری از ثبت اطلاعات مبهم، باید از کدهای استاندارد کالا استفاده کنید. این کار به رصد دقیق کالاها کمک کرده و احتمال شناسایی کالای قاچاق را افزایش میدهد. همچنین شفافسازی در مورد وضعیت کالا (نو، مستعمل یا معیوب) الزامی است.
ماده ۱۴- ثبت اطلاعات ورود کالا و دریافت شناسه یکتای قبض انبار باید بلافاصله پس از ورود و تخلیه کامل هر محموله به انبار و مرکز نگهداری کالا انجام شود. ثبت اطلاعات خروج کالا و دریافت شناسه یکتای حواله انبار نیز باید بلافاصله پس از بارگیری و خروج کامل هر محموله از محوطه انبار و مرکز نگهداری کالا انجام شود. مدت زمان تخلیه و بارگیری با توجه به شرایط و اوضاع و احوال نظیر نوع و میزان کالا باید متناسب باشد.
- تبصره ۱: در خصوص ورود کالا، کالای حمل شده توسط هر وسیله نقلیه پس از تخلیه، به ازای هر نوبت ورود، یک محموله محسوب میشود. در خصوص خروج کالا، کالای بارگیری شده در هر وسیله نقلیه به ازای هر نوبت خروج، یک محموله محسوب میشود. در موارد حمل بدون وسیله نقلیه، کالای وارد یا خارج شده در هر نوبت، یک محموله محسوب میشود.
- تبصره ۲: چنانچه نگهداری کننده پس از ثبت اطلاعات متوجه مغایرت شود یا مشخصات محموله به دلایلی نظیر آتش سوزی یا سرقت تغییر کند، موظف است بلافاصله نسبت به اصلاح و ویرایش اطلاعات در سامانه اقدام نماید. در صورتی که نگهداری کننده پس از کشف تخلف یا جرم نسبت به اصلاح اطلاعات اقدام کند، این امر نافی تخلف یا جرم مربوطه نیست.
ماده ۱۴: الزام به صدور آنی قبض و حواله انبار
صدور قبض انبار در سامانه باید بلافاصله پس از تخلیه کامل، و صدور حواله انبار باید بلافاصله پس از بارگیری کامل انجام شود. هرگونه اصلاح اطلاعات باید فوری صورت گیرد، اما اصلاح پس از کشف تخلف، رافع مسئولیت نیست.
شرح: این ماده بر "ثبت آنی و فوری" اطلاعات تأکید دارد. هرگونه تأخیر در ثبت ورود و خروج کالا یک تخلف محسوب میشود. این سرعت عمل برای جلوگیری از سوءاستفاده و نگهداری موقت کالای قاچاق طراحی شده است.
ماده ۱۵- وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت راه و شهرسازی مکلفند ظرف یکسال از ابلاغ این شیوه نامه، زیرساخت صدور حواله انبار و سند حمل را به نحوی فراهم نمایند که با اتصال این اسناد به یکدیگر، حواله انبار به عنوان مرجع اطلاعاتی صدور سند حمل قرار گیرد.
ماده ۱۶- ثبت اطلاعات توسط نگهداری کننده کالا با استفاده از هر یک از ابزارهای سامانه (رابط کاربری تکی، گروهی، اپلیکیشن، وب سرویس، سامانههای واسط) به شرط دریافت شناسه یکتای قبض و حواله انبار، کافی است و انتخاب هر کدام از آن ابزارها با نگهداری کننده است. در هر حال، نگهداری کننده مسئول مطابقت موجودی واقعی انبار با موجودی مندرج در سامانه است.
- تبصره ۱: منظور از سامانههای واسط، سامانههایی مانند سامانه جامع تجارت، سامانه رهگیری فرآوردههای سلامت محور و سامانه پنجره واحد کشاورزی است که اطلاعات را از نگهداری کنندگان دریافت و به سامانه جامع انبارها ارسال میکنند و شناسه یکتای قبض و حواله را در اختیار نگهداری کنندگان قرار میدهند.
- تبصره ۲: هر گونه الزام نگهداری کنندگان به ثبت اطلاعات از طریق سامانههای واسط، صرفاً پس از توافق بین متولیان سامانه واسط و سامانه جامع انبارها و تصویب در ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز امکان پذیر خواهد بود.
ماده ۱۷- ثبت اطلاعات نگهداری کالا در سامانهها یا نرم افزارهای داخلی اشخاص، نافی مسئولیت نگهداری کننده در خصوص ثبت اطلاعات در سامانه جامع انبارها و مراکز نگهداری کالا نیست.
ماده ۱۵ تا ۱۷: یکپارچهسازی سامانهها و مسئولیت نهایی
سامانه انبارها باید ظرف یکسال به سامانه حمل و نقل متصل شود. شما میتوانید از ابزارهای مختلفی برای ثبت اطلاعات استفاده کنید اما مسئولیت تطابق موجودی با شماست. استفاده از نرمافزارهای داخلی، شما را از ثبت در سامانه جامع انبارها معاف نمیکند.
شرح: هدف نهایی، ایجاد یک زنجیره اطلاعاتی یکپارچه از لحظه ورود کالا به انبار تا بارگیری و حمل آن است. با این حال، فارغ از ابزاری که استفاده میکنید، مسئولیت صحت اطلاعات و تطابق موجودی فیزیکی با سیستمی، مستقیماً بر عهده شماست.
ماده ۱۸- انبار گردانی، ابزاری اختیاری جهت یکسان سازی موجودی فیزیکی کالا و موجودی سامانه است. در هر حال، نگهداری کننده مسئول مطابقت موجودی واقعی انبار با موجودی مندرج در سامانه است.
- تبصره ۱: نگهداری کننده کالا موظف است اطلاعات موجودی را تأیید دورهای نماید. در صورتی که نگهداری کننده دو دوره متوالی اقدام به تأیید موجودی ننماید، انبار آن شخص در سامانه غیر فعال شده و ادامه فعالیت منوط به تأیید دورهای موجودی است.
- تبصره ۲: وزارت صنعت، معدن و تجارت میتواند نسبت به صدور مجوز اصلاح موجودی کالاهای مشمول اقدام نماید.
ماده ۱۸: انبارگردانی در سامانه جامع انبارها و تأیید دورهای
انبارگردانی در سامانه یک ابزار اختیاری است، اما "تأیید دورهای موجودی" الزامی است. عدم تأیید موجودی برای دو دوره متوالی، منجر به غیرفعال شدن انبار میشود.
شرح: مهمترین نکته این ماده، الزام به تأیید دورهای موجودی است. انبارگردانی در سامانه جامع انبارها یک ابزار کمکی برای اصلاح مغایرتهاست، اما این تأیید دورهای، نوعی اقرار الکترونیکی شما به صحت موجودی ثبت شده است و عدم انجام آن عواقب جدی دارد.
ماده ۱۹- در صورت تحقق جرم یا تخلف نگهداری کالای قاچاق، موضوع مشمول ماده (۶) مکرر (۲) و تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون نخواهد بود. چنانچه پرونده با موضوع اتهامی نگهداری کالای قاچاق منتهی به صدور رأی منع، موقوفی تعقیب یا برائت گردد، رفتار ارتکابی از حیث مقررات موضوع ماده (۶) مکرر (۲) و تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون قابل بررسی و رسیدگی خواهد بود.
ماده ۱۹: تفکیک جرم قاچاق از تخلف انبارداری
اگر فردی از اتهام "نگهداری کالای قاچاق" تبرئه شود، همچنان میتوان او را به دلیل "تخلف از مقررات سامانه انبارها" جریمه کرد.
شرح: این یک تفکیک حقوقی مهم است. حتی اگر ثابت شود کالای شما قاچاق نبوده، صرفاً به دلیل ثبت نکردن آن در سامانه جامع انبارها یا تخلف عدم تطابق موجودی انبار، شما متخلف شناخته شده و با جریمه عدم ثبت انبار مواجه خواهید شد.
ماده ۲۰- نگهداری کالا در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی و اماکن گمرکی و بندری نیز مشمول این شیوه نامه است.
- تبصره: دستگاههای کاشف موضوع ماده (۳۶) قانون، علاوه بر سرزمین اصلی، در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و ویژه اقتصادی نیز کاشف محسوب میشوند.
ماده ۲۰: اجرای قوانین در مناطق آزاد تجاری و گمرکات
این شیوهنامه در تمام نقاط کشور، از جمله مناطق آزاد تجاری و ویژه اقتصادی و اماکن گمرکی، لازمالاجراست.
شرح: هیچ نقطه کوری در اجرای این قانون وجود ندارد. فعالان اقتصادی در مناطق آزاد تجاری نیز دقیقاً مانند فعالان سرزمین اصلی، موظف به رعایت تمام مفاد این شیوهنامه هستند. این نکته برای تجاری که از طریق این مناطق به واردات و صادرات میپردازند، بسیار کلیدی است و تیم ایران ایمپکس میتواند راهنماییهای لازم را در این خصوص ارائه دهد.
ماده ۲۱- در هر مورد که در ضوابط اختصاصی گروه های کالایی موضوع تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون، الزام به ثبت اطلاعات نگهداری کالا در سامانههایی غیر از سامانه جامع انبارها مقرر شده است، ثبت اطلاعات مذکور در سامانه جامع انبارها به صورت مستقیم یا از طریق سامانههای واسط کافی است و در این صورت تکالیف مقرر در ضوابط اختصاصی اجرا شده تلقی میشود.
- تبصره: ثبت کالاهای مشمول ضوابط اختصاصی اقلام دارویی و تجهیزات پزشکی به صورت مستقیم در سامانه جامع انبارها، مستلزم داشتن رسید ثبت تبادلات مالکیتی/مکانی کالاها در سامانه رهگیری، ردیابی و کنترل اصالت کالاهای سلامت محور است. پس از یک سال از ابلاغ این شیوه نامه، ثبت اطلاعات در سامانه رهگیری کالاهای سلامت محور زمانی رافع مسئولیت خواهد بود که شناسه یکتای قبض و حواله انبار دریافت شده باشد.
ماده ۲۱: کفایت ثبت اطلاعات در سامانه جامع انبارها
اگر قوانین خاصی شما را ملزم به ثبت کالا در سامانههای دیگر (مانند سامانه TTAC وزارت بهداشت) میکند، ثبت همان اطلاعات در سامانه جامع انبارها کافی است و به منزله انجام تکلیف قانونی تلقی میشود.
شرح: این ماده از دوبارهکاری جلوگیری میکند. با ثبت اطلاعات در سامانه nwms.ir، تکلیف شما در قبال سامانههای موازی دیگر نیز (در اکثر موارد) انجام شده تلقی میگردد.
ماده ۲۲- در بازرسی از انبارها و مراکز نگهداری کالا، طبق شرایط زیر عمل میشود:
- الف - چنانچه انبار و مرکز نگهداری کالا در سامانه ثبت نشده باشد:
- در صورتی که کالا دارای ضوابط اختصاصی باشد، صورتجلسه کشف تخلف یا جرم موضوع تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون تنظیم میشود.
- در صورتی که کالا دارای ضوابط اختصاصی نباشد، صورتجلسه کشف تخلف یا جرم موضوع ماده (۶) مکرر (۲) تنظیم میشود.
- ب - چنانچه انبار ثبت شده باشد و کالا دارای ضوابط اختصاصی باشد، در صورت کشف عدم مطابقت موجودی واقعی با موجودی سامانه:
- اگر طبق ضوابط، موجودی باید با سامانه جامع انبارها تطبیق داشته باشد، صورتجلسه کشف تخلف موضوع تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون تنظیم میشود.
- اگر طبق ضوابط، موجودی باید با سامانهای غیر از سامانه جامع انبارها تطبیق داشته باشد و با آن سامانه تطبیق داشته باشد، صورتجلسه کشف تخلف موضوع ماده (۶) مکرر (۲) تنظیم میشود.
- اگر طبق ضوابط، موجودی باید با سامانهای غیر از سامانه جامع انبارها تطبیق داشته باشد و با آن سامانه تطبیق نداشته باشد، صورتجلسه کشف تخلف موضوع تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون تنظیم میشود و همچنین صورتجلسه تخلف موضوع ماده (۶) مکرر (۲) نیز اضافه میشود.
- پ - چنانچه انبار ثبت شده باشد و کالا دارای ضوابط اختصاصی نباشد، در صورت کشف عدم مطابقت موجودی واقعی با موجودی سامانه، صورتجلسه کشف تخلف یا جرم موضوع ماده (۶) مکرر (۲) تنظیم میشود.
- ت - چنانچه انبار ثبت شده باشد و کالا دارای ضوابط اختصاصی باشد، در صورت مطابقت موجودی واقعی با موجودی سامانه جامع انبارها، صورتجلسه کشف تخلف تنظیم نمیشود.
ماده ۲۲: سناریوهای بازرسی از انبارها طبق قانون جدید
این ماده، راهنمای عمل بازرسان است و مشخص میکند در هر سناریو چه تخلفی ثبت شود.
- اگر انبار ثبت نشده باشد: بسته به نوع کالا (عادی یا دارای ضوابط خاص)، جریمه عدم ثبت انبار متفاوت خواهد بود.
- اگر انبار ثبت شده ولی موجودی مغایرت دارد: این تخلف عدم تطابق موجودی انبار محسوب شده و بسته به اینکه کالا ضوابط خاص دارد یا نه، نوع و شدت جریمه فرق میکند.
- اگر انبار ثبت شده و کالای عادی مغایرت دارد: تخلف عمومی عدم تطابق ثبت میشود.
شرح: ماده ۲۲ شیوهنامه انبارها یکی از مهمترین بخشهای این مقررات است. بازرسی از انبارها طبق قانون جدید کاملاً نظاممند و مبتنی بر سناریوهای از پیش تعریف شده است. آشنایی کامل با این سناریوها میتواند از ثبت تخلفات سنگین جلوگیری کند. عدم تطابق موجودی یکی از رایجترین دلایل تشکیل پرونده برای فعالان اقتصادی است.
ماده ۲۳- در موارد بازرسی، اگر به دلیل وارداتی بودن کالا و عدم ارائه اسناد مثبته گمرکی، ظن تخلف یا جرم نگهداری کالای قاچاق ایجاد شود، این موضوع نیز در صورتجلسه کشف درج میشود.
- تبصره: در مواردی که امارات و قرائن وارداتی بودن کالا وجود نداشته باشد، این ماده موضوعیت ندارد.
ماده ۲۳: درج ظن به قاچاق در صورتجلسه بازرسی
اگر هنگام بازرسی، کالا ظن وارداتی بودن داشته باشد و اسناد گمرکی آن ارائه نشود، بازرس ظن به "قاچاق بودن کالا" را در گزارش خود درج میکند.
شرح: این ماده به بازرس اجازه میدهد در صورت عدم ارائه اسناد مثبته گمرکی برای کالاهای مشکوک، زنگ خطر اولیه را به صدا درآورد تا بررسیهای بیشتر توسط مراجع قضایی صورت گیرد.
ماده ۲۴- در خصوص توقیف کالا و پلمب محل نگهداری توسط ضابطین:
- الف - چنانچه دستوری از جانب مراجع رسیدگی وجود داشته باشد، وفق آن عمل میشود. در هر حال مستندسازی ضروری است.
- ب - در صورت فقدان دستور، ضمن مستندسازی، محل توقیف و پلمب شده و گزارش به مرجع رسیدگی تحویل میشود.
- تبصره ۱: چنانچه پلمب محل با حقوق اشخاص ثالث در تزاحم باشد، بدون پلمب محل، کالا در همان محل توقیف و به نگهداری کننده به عنوان مستحفظ سپرده میشود.
- تبصره ۲: اجرای این بند منوط به رضایت مکتوب نگهداری کننده است و در صورت عدم رضایت، کالا به دستگاههای موضوع ماده (۵۳) قانون تحویل میشود.
ماده ۲۴: شرایط توقیف کالا و پلمب محل انبار
توقیف کالا و پلمب محل باید طبق دستور قضایی باشد. اگر پلمب به حقوق شخص ثالث ضرر بزند، فقط کالا در همان محل توقیف شده و به خود نگهدارنده به عنوان امین سپرده میشود (البته با رضایت کتبی وی).
شرح: این ماده، حقوق اشخاص ثالث را در فرآیند توقیف کالا و پلمب محل در نظر میگیرد. قانونگذار تلاش کرده تا ضمن اجرای قانون، از آسیب به افراد بیگناه (مثلاً مستأجر دیگر در همان ملک) جلوگیری کند.
ماده ۲۵- کالاهای مشمول ضوابط اختصاصی تبصره (۴) ماده (۱۸) قانون، از مصادیق کالاهای ضروری موضوع ماده (۶) مکرر (۲) قانون است.
- تبصره: گروههای کالایی زیر از حکم مقرر در این ماده خارج است:
- الف - فلزات گران بها و گوهر سنگها
- ب - دام زنده
- پ - محصولات دخانی و کالاهای تبلیغ دخانی (به استثنای سیگار).
ماده ۲۵: کالاهای ضروری کدامند؟
کالاهایی که طبق قانون مبارزه با قاچاق، ضوابط نگهداری خاصی دارند (مانند دارو)، "کالای ضروری" محسوب میشوند و عدم ثبت آنی اطلاعات آنها در سامانه، مشمول جریمههای سنگینتر است. (به استثنای فلزات گرانبها، دام زنده و محصولات دخانی)
شرح: این ماده با تعریف "کالای ضروری"، اهمیت ثبت اطلاعات برخی کالاها را دوچندان میکند. اگر در حوزه کالاهایی مانند اقلام دارویی، آرایشی-بهداشتی یا فرآوردههای نفتی فعالیت دارید، باید بدانید که هرگونه تخلف در ثبت اطلاعات انبارداری شما، با حساسیت و جرایم بیشتری همراه خواهد بود.
ماده ۲۶- کالاهای مشمول ضوابط اختصاصی فلزات گرانبها و گوهرسنگها از برخی احکام این شیوه نامه مستثنی و تابع احکام مربوطه است.
ماده ۲۶: استثناء بودن فلزات گرانبها و گوهرسنگها
کالاهای مربوط به گروه فلزات گرانبها و سنگهای قیمتی، از برخی احکام این شیوهنامه مستثنی بوده و تابع مقررات تخصصی خود هستند.
شرح: این ماده تأکید میکند که حوزه طلا، جواهرات و سنگهای قیمتی به دلیل ماهیت خاص خود، نیازمند قوانین ویژهای است و نباید تمام مفاد این شیوهنامه عمومی را به آن تعمیم داد.
بسیارعالی وکاربردی هست مطالب سایت شما.